Maymunla insanın yakınlık derecesi
1/8/2006 -Kategori: Evrim
Maymunla insan anatomileri arasındaki farkların
çoğunun organizmanın çeşitli organlarının büyüme hızını yöneten birkaç gen'den
kaynaklandığı söylenebilir. Öyleyse, iki tür arasındaki farklar belki de ilk
bakışta sandığımız ölçüde büyük değildir. Bu olasılık, maymunlarla
akrabalığımızı en sağlam biçimde kanıtlayan moleküler biyolojinin son otuz
yılda sağladığı verilerle büyük ölçüde pekiştirilmiştir. Özellikle moleküler
genetik'e kısa bir bakış bu verileri anlamamızı kolaylaştıracaktır.
Genlerin birçoğu protein oluşturmaya yönelik
kodlanmış bilgi içerir. Proteinler yirmi kadar değişik amino-asiti içine alan
doğrusal zincirlerdir. Bir proteinde ortalama 1500 DNA nükleotide karşılık 500
amino-asit vardır. Bu, bir proteinin ne kadar çok mutasyona olanaklı olduğunu
gösterir.
Canlı dünyada herhangi iki türe ait bir
proteindeki amino-asit farklarının sayısı, o iki türün genetik olarak ne denli
farklı olduğunu gösteren iyi bir ölçektir. Genellikle, bu şekilde ölçülen
genetik fark, söz konusu türlerin ortak atalarından bu yana geçen süreyle
orantılıdır. Örneğin, değişik memelilerin, sürüngenlerle karşılaştırıldığında,
sürüngenlerden çok birbirine, balıklarla karşılaştırıldığında balıklardan çok
sürüngenlere benzediğini biliyoruz. Evrimin geçirdiği uzun dönemler göz önüne
alındığında, DNA'daki ortalama değişme hızının aşağı yukan sabit kaldığı
söylenebilir. Buna bakarak, biyologların çoğu, protein ya da DNA'daki
farkların, karşılaştırılan türlerin ortak atadan ne zaman ayrıldıklarını
gösteren bir tür "saat" olarak kullanılabileceğine inanmaktadır.
Maymun ve insan proteinlerinin yakın
benzerliği hayret verici ölçüdedir. Örneğin, "hemoglobin" dediğimiz
kanda oksijen taşıyan protein, hem insan hem maymunlarda aynı düzende 287
amino-asit içermektedir. Oysa iki ayrı kurbağa türünde bile hemoglobin tam 29
amino-asit fark göstermektedir. Buna karşılık, bir kas proteini olan
mioglobindeki 153 amino-asitten yalnızca bir tanesinde insanla şempanze
farklıdır. Biyo-kimyagerlerin 12 çeşit protein üzerinde yaptıkları bir
araştırmada insanla şempanzenin her 1.000 amino-asitten ortalama 7 tanesinde
farklı olduğu saptanmıştır. Protein ve DNA'dan sağlanan veriler insanla
maymunların genetik olarak birbirine benzerliğinin, dış görünümlerinde özdeş
olan bazı meyve sinek türlerinin ya da farelerin kendi aralarındaki
benzerlikten daha büyük olduğunu göstermektedir. Bu benzerlik o denli büyüktür
ki, insanla maymunun ortak kökten ayrılışlarının beş milyon yıldan daha
gerilere uzanmadığı hesaplanmıştır.
Yorum (yok) Yorum yaz! Kalıcı Bağlantı