Hayvansal Dokular-2
22/9/2006 -Kategori: Dokular
Kan Dokusu
1-Mezoderm orijinlidir.
2-Hücre ve hücreler arası maddeden oluşur.
3-Akışkandır. Damar ve kalp sistemi gibi kapalı ortamda bulunur. Vücutta kayıbı görülebilen tek dokudur.
4-Hücreleri eritrositler , leukosit ve trombositlerdir. Kanın % 45 ‘ini oluştururlar.
5-Ara maddeye plazma denir. Kanın % 55 ‘ini oluşturur.
6-Akışkan olan dokuda hareket kalbin etkisiyle sağlanır.
7-Tek hücreli ve mikroskobik organizmalarda bu doku bulunmaz.
8-Hücreleri kısa ömürlüdür. Doku devamlı yenilenir.
Alyuvarların Özellikleri
1-)
2-)yuvarlak yası hücrelerdir.
3-)Memeliler hariç Diğer omurgalılarda çekirdeklidir. (Ancak çekirdek görev yapmaz.)
4-)Yalnız lamada eritrositler elips şeklinde ve çekirdeklidir.
5-)Kanda bulunan olgun eritrositlerde nukleus , E.R. , R.N.A., mitekondri , sentrozom , ribozom vb. organeller bulunmaz.
6-)Ortalama ömürleri 120 gündür.
8-Sitoplazmalarında hemoglobin ve karbonik anhidraz gibi enzimler taşır.
9-Boyanmamış eritrositlerin rengi hemoglobin içeriğine bağlı olarak yeşilden ten rengine değişir.
10-Eritrosit zarındaki mukopolisakaritlerin antijen özelliğinden dolayı kan grupları oluşur.
11-İnsanın 5. ayından itibaren alyuvarlar kırmızı kemik iliğinde üretilir.
12-Ergin alyuvarlarda mitekondri olmadığında gerekli enerji O2 ‘siz solunumla sağlanır.
13-Yaşlanan alyuvarlar dalak , karaciğer ve kemik iliğindeki makrofaglar tarafından parçalanır.
14-Kandaki hareketi yavaştır.
NOT :
1-Hemoglobinin beta zincirindeki valin aminoasitinin yerini gulutamin in alması eritrositin yapısını bozarak orak şeklinin oluşmasına neden olur. (Orak hücreli anemi.)
2-Hemoglobin sentezi ile alyuvar sayısının birbirleri ile ilişkisi yoktur. Demir etkisinde hemoglobin sentezi azalır ;ancak alyuvar üretimi sürer.
3-Kanda oksijen miktarı azalınca karaciğer ve böbreklerden salınan eritroprotein , eritrosit yapımını uyarır.
Akyuvarların Özellikleri :
1-Çekirdeklidir.
2-Renksizdir.
3-Amipsi hareket ederler.
4-damarların dışına çıkabilirler.
5-kırmızı kemik iliği ve lenfatik yapılarda oluşurlar.
6-Ortalama 1mm kanda 4000-11000 arasında bulunurlar.
7-Enfeksiyon , alerjik durum ve beslenmeden sonra sayıları artar.
8-Kan dışında bağ doku ve diğer dokularda da görülürler.
9-Kan dokusunu geçici süre kullanırlar. Bağ dokusunda daha uzun süre kalırlar.
10-Lenf dolaşımında bulunurlar.
11-Ömürleri 1-2 saat ile 15 gün sürebilir.
12-Kandaki sayısı ile enfeksiyonun şiddeti arasında doğru orantı vardır.
13-Viral hastalıklarda sayısı azalır.
Akyuvarlar granulosit ve agranulosit olmak üzere iki hücre grubuna ayrılır.
A- Agranulositler:
a)Lenfositler:
1-En küçük akyuvarlardır.
2-Nukleus büyük ve düzdür.
3-Hareket az veya hiç yoktur
4-Kırmızı kemik iliğinde oluşurlar,daha sonra timüs ve sindirim sistemi lenfoid yapılarına giderek olgunlaşırlar ve tekrar kana geri dönerler.
5-Vücudun hücresel ve humoral olarak savunulmasında görev alırlar.
6-Gereğinde damar dışına çıkıp diğer dokulara geçerler.
7-Bağ dokusuna geçip fibroblastlara dönüşebilirler.
8-Merkezi sinir sistemi hariç her dokuda görülürler.
9-Uzun ömürlü hücrelerdir.
b)Monositler:
1-En büyük akyuvarlardır.
2-Nukleus yuvarlak ,atnalı veya fasulye şeklinde olabilir.
3-Sitoplazma granulsüz ve boldur.
4-Çok hareketlidirler.
5-Kırmızı kemik iliğinde oluşurlar.
6-Bakteri , yabancı cisim ve hücre atıklarını fagositozla yok ederler.
7-Gereğinde bağ dokusuna geçerek makrofajlara dönüşürler.
8-Karaciğer Kupffer hücreleri ve akciğerlerdeki makrofajların orijinini oluştururlar.
B- Granulositler:
a)Nötrofiller:
1-Çok hareketlidirler.
2-Sitoplazmaları asidik ve bazik boyarlarla boyanmaz.
3-Bakteri yel enfeksiyonlarda sayıları artar.
4-Ameboid hareketlerle yabancı cisimleri fagositozla yok ederler.
5-Gereğinde damar dışına çıkıp diğer dokularda fagositoz yaparlar.
b)Eozinofiller:
1-Asit boyalarla pembeye boyanırlar.
2-Ameboid hareket ederler
3-Kanda ve bağ dokusunda fagositoz vücud savunulmasında rol alırlar.
4-Daha çok antijenlere karşı görev yaparlar.
5-Alerji ,paraziter hastalıklarda ve aşırı duyarlılıkta sayıları artar.
c)Bazofiller:
1-Bazik boyalarla maviye boyanırlar.
2-Histamin ve heparin içerirler.
3-Bağ dokusu mast hücrelerine çok benzerler.
4-Yangı oluşumunda rol oynarlar.
Trombositlerin özellikleri
1-Megakaryosit denen dev hücrelerin sitoplazmik parçalarıdır.
2-Balık,kurbağa,sürüngen ve kuşlarda çekirdekli ve gerçek hücresel yapılardır.
3-Memelilerde sitoplazmik partiküllerdir.Gerçek hücre değillerdir.
4-Normalde ömürleri 8-10 gündür.
5-Kanın pıhtılaşmasında rol alırlar.
6-Omurgalılarda trombositlerin yaptığı işi omurgasızlarda akyuvarlar yapar.
7-Gerçek pıhtılaşma mekanizması omurgalılarda görülür.
8-Memeliler hariç diğer omurgalılarda troımbositler kan köken hücrelerinden farklılaşır.
F-Kas Dokusu:
1-Mezodermden orijin alır.
2-Hücreler arası madde bağ dokusundan oluşur.
3-Hücreler ipliksi ve mekik şeklindedir.
4-Hücre sitoplazmasında bol miktarda miyofibriller bulunur.
5-Hücrelerin kontraksiyon ve ekspansiyon yetenekleri vardır.
6-Hayvansal çok hücrelilerde vücud ve organ hareketini sağlar.
7-Dokunun bölünme ve rejenerasyon yeteneği yoktur.
8-Bol miktarda kan damarı ve sinirler içerir.
9-Uyarı aldıklarında kimyasal bağ enerjisini mekanik enerjiye çevirirler.
10-Uyarı alma,uyarı iletme ve uyarma yetenekleri vardır.
Yüksek yapılı (Omurgalılarda) İskelet kası (Çizgili kas) dokusu,Organ kası (Düz kas) dokusu ve kalp kası dokusu olmak üzere üç tip kas dokusu vardır.
a-Çizgili kaslar:
1-İstemli çalışırlar.
2-Motor sinirlerle uyarılır.
3-İskelet sistemi üzerinde bulunur; vücudun hareketini sağlar.
4-Hücrelerin kaynaşması sonucu çok çekirdekli görünürler.
5-Kasılmaları hızlı ve şiddetlidir.
6-Gerektiğinde oksijensiz solunum yaparlar; yorgunluk görülür.
7-Glikojen depolarlar.
8-Bolca keratin –P içerirler.
9-Actin ve miyozin flamentleri düzgün sıralanış ( bantlaşma) gösterir.
10-Yapısındaki miyoglobulin den dolayı kırmızı renkte görülürler. (Beyaz çizgili kaslarda vardır.)
11-Eklem bacaklılarda hareket çizgili kaslarla sağlanır. Bu nedenle hareket hızlıdır.
12-Bütün hücreleri sinirlerle temas halindedir. Gelen uyarı aynı anda temas ettiği bütün hücrelerde kasılma meydana getirir.
-Beyaz kaslar:Tavukların göğüs kasları, Tavşanda bacak, insanda kol kasları büyük ortanda beyaz kaslardan meydana gelmiştir.
Özellikleri:
1-Çok az miyoglobulin içerirler.
2-Enerjilerini glikojenin oksijensiz solunumla yıkımından üretirler.
3-Kasılmaları hızlı ve büyük güç üretirler.
4-Çok kısa sürede yorgunluk gösterirler.
5-Mitokondri oranı azdır.
6-Kanlanma oranı azdır.
7-Ani hareketler (Kaçma, kurtulma vb.) için uygundur.
-Kırmızı kaslar:İnsanda bacak kasları, uçan kuşlarda kanat kasları gibi.
Özellikleri:
1-Miyoglobulin çoktur.
2-Enerjilerinin çoğunu öncelikle yağ asitlerinden karşılar.
3-Yavaş kasılırlar.
4-Uzun süre yorulmadan çalışırlar.
5-Mitokondri sayısı çoktur.
6-Kanlanma oranı fazladır.
7-Uzun süreli hareketler (Koşma , yürüme , uçma ) için uygundur.
b-Düz kaslar:
1-İğ şeklinde hücrelerden oluşur.
2-Nukleus tek ve ortadadır.
3-Pembe renklidir.
4-Kalp hariç organların yapısında bulunur.
5-Otonom sistemin kontrolünde çalışır. İstemsiz hareket ederler.
6-Çalışmaları yavaş olup yorgunluk göstermezler.
7-Oksijensiz solunum yapılmaz.
8-Glikojen depolanmaz.
9-Omurgalılarda organ hareketini sağlar. Bazı omurgasızlarda (Yumuşakça,Toprak solucanı vb.) vücud hareketinide sağlar. O nedenle bu canlılarda hareket oldukça yavaştır.
10-Bantlaşma göstermezler.
11-Uterus hariç rejenerasyon (Yenilenme) yetenekleri yoktur.
12-Sinirler bir grup hücreyi uyarır, uyartı diğer hücrelere bu hücrelerden yayılır. O nedenle bu kaslarda uyartıya verilen cevap yavaştır ve uzun sürelidir.
c-Kalp kası:
1-Bantlaşma gösterirler.
2-Sadece kalbin yapısında bulunur.
3-Otonom sistem tarafından kontrol edilir.
4-Bir veya iki nukleuslu olup nukleuslar merkezde bulunur.
5-Mitokondri sayısı oldukça fazladır.
6-Nöronlar belli noktalarda sinir düğümleri yaparlar;uyartılar hücrelere buradan yayılır.
7-Çalışma temposu sinirlerle ve hormonlarla kontrol edilir.
8-Kas telleri yan demetlerle birbirine bağlanır.( Sadece kalp kasında görülen özellik)
9-Demetlerin arasını bağ dokusu doldurmuş olup bol miktarda kan damarları içerir.
10-Ritmik ve otomatik olarak çalışır.
11-Rejenasyon yetenekleri yoktur.
G-Sinir Dokusu
1-Ektoderm orijinlidir.
2-Nöron ve glia hücrelerinden oluşmuştur.
3-Fiziksel ve kimyasal uyarıları elektriksel enerjiye dönüştürür.
4-Uyarı alma , uyarı iletme ve uyarma özelliği vardır.
5-Organizmada iç ve dış değişmelere karşı uygun tepkilerin oluşumunu sağlar.
6-Gelişkin şekil omurgalılarda olmaka beraber, süngerler hariç diğer omurgasızlarda da bulunur.
7-Nörotransmiter madde (Sinirsel hormon) üreterek salgı bezleri gibi çalışır.
8-Rejenerasyon yetenekleri yoktur .Ancak periferik sinirlerde aksonları saran schwann hücrelerin etkisi ile aksonlarında oluşan dejenerasyon onarılabilir.
9-Organizmada merkezi(Beyin ve omurilik) ve çevresel sinir sistemini oluşturur.
10-Çevresel sistemde ara madde bağ dokusundan oluşurken , merkezi sistemde ara madde nöroglia tarafından oluşturulur.
a-Hücreleri: (Nöronlar)
1-Kimyasal ve fiziksel olarak uyarılır.
2-Uyarıyı elektriksel olarak hücre zarında taşır.
3-Uyartıyı kimyasal olarak başka hücreye aktarır.
4-Nörotransmiter maddeleri üretir.(Akson uçlarında).
5-Uzantılarını kısmen dejenere edebilirler.
6-Hücre gövdesinden kısa (Dendirt ) ve uzun (Akson) uzantıları bulunur.
7-Uyarı dendirt ve hücre gövdesi ile alınır , akson uçları ile verilir.
b-Ara madde (Nöroglia dokusu)
1-Glia ve schwann hücreleri tarafından oluşturulur.
2-Nöronların arasını, nöron hücrelerinin uzantıları ve glia hücreleri extrasellular boşluk kalmayacak şekilde doldururlar.
3-Glia hücreleri ; sinir dokusunun ,beslenmesinde , solunumunda ve desteklenmesinde rol oynar.
4- Dokuda ölen sinir hücrelerinin yerini doldurur.
5-Ara maddesinden izole edilen sinir hücresi ölür.
NOT : Retikula Endotelial Sistem:
Bulunduğu Yapı ve organlar :
1-Bağ dokusu ---------- Histiyositler
2-Karaciğer ---------- Kupffer hücresi
3-Akciğer ---------- Makrofaglar
4-Lenf düğümleri ----- Makrofaglar
5-Dalak --------- Makrofaglar
6-Kemik iliği ---------- -Makrofaglar
7-Kemik ---------- Osteoklast
8-Merkezi sinir sis.--- -Glia hücreleri
9-Eklem sıvısı -------- -Tip A hücresi
Yorum (9) Yorum yaz! Kalıcı Bağlantı